Franse wet frustreert juridisch duomoederschap

Het gezin met een biologische vader en moeder is allang niet meer de hoeksteen van de samenleving. Steeds meer kinderen worden opgevoed door twee ouders van hetzelfde geslacht of groeien op in één- of meeroudergezinnen.
Deze maatschappelijke ontwikkelingen hebben geleid tot wijzigingen in het afstammingsrecht. Ook de sociale, niet-biologische ouders, kunnen onder bepaalde voorwaarden voor de wet familie worden van het kind. Zo wordt het voor hen mogelijk om ouderlijk gezag te krijgen en kan het kind hun wettelijke erfgenaam worden.
Vergeleken met het Franse afstammingsrecht is het Nederlandse recht een stuk moderner. Vooral juridisch duomoederschap is bij ons beter geregeld.
Sinds een nieuwe wet van 2014 kan de Nederlandse (niet-biologische) duomoeder namelijk automatisch juridisch ouder worden van het kind van de biologische moeder. Het kind moet dan wel tijdens het huwelijk/geregistreerd partnerschap van de moeders zijn geboren en zijn verwekt via kunstmatige inseminatie met anoniem donorzaad. Aangezien een kind vooralsnog niet meer dan twee juridische ouders kan hebben*, mag de biologische vader juridisch geen rol spelen. De ongehuwde/niet geregistreerde Nederlandse duomoeder kan sinds 2014 via erkenning juridisch ouder worden. In tegenstelling tot adoptie kunnen automatisch ouderschap en erkenning eenvoudig via de burgerlijke stand worden geregeld.
Voor Franse vrouwen die samen een kinderwens hebben, ligt het een stuk ingewikkelder.
De wet op het homohuwelijk van 18 mei 2013 heeft weliswaar adoptie mogelijk gemaakt voor echtparen van hetzelfde geslacht, maar automatisch juridisch ouderschap en erkenning zijn in Frankrijk nog hetero-aangelegenheden.
Daarnaast lopen lesbische wensouders nog tegen een ander obstakel aan. Op grond van de Franse wet** zijn IVF en kunstmatige inseminatie namelijk voorbehouden aan heteroparen die onvruchtbaar zijn of een ernstige erfelijke ziekte kunnen overdragen. Lesbische koppels, maar ook alleenstaande vrouwen, zijn hierdoor aangewezen op niet-vergoede behandelingen in het buitenland (meestal België of Spanje), op zelfinseminatie met ‘kits’ van internet of op de hulp van een bekende donor.
Tot een jaar geleden was het nog maar de vraag of een adoptieverzoek van de Franse duomoeder zou worden toegewezen bij gebruik van buitenlands donorzaad. Volgens sommige rechters werd hiermee namelijk de wet omzeild en fraude gepleegd.
Gelukkig heeft het arrest van het Hof van Cassatie van 23 september 2014 voor meer duidelijkheid gezorgd. Het Hof oordeelde dat kunstmatige bevruchting in het buitenland niet in strijd is met de Franse wet en adoptie in Frankrijk niet in de weg staat.
Goed nieuws voor Franse lesbische wensouders is ook het advies van de “Haut Conseil à l’Egalité entre les Femmes et les Hommes” (HCE|fh) van 26 mei 2015. De HCE|fh noemt de huidige Franse wetgeving inzake kunstmatige bevruchting achterhaald en discriminerend. Ook leidt de wet volgens het advies tot gezondheidsrisico’s voor de betreffende vrouwen en tot juridische risico’s voor de betrokken artsen. Een loutere doorverwijzing naar een kliniek in het buitenland kan een Franse arts op een gevangenisstraf van 5 jaar of een boete van 75.000 euro komen te staan.
De HCE|fh adviseert de Franse regering om de wet aan te passen en kunstmatige bevruchting te legaliseren voor alle vrouwen, ook voor alleenstaande vrouwen. Daarnaast pleit de HCE|fh voor automatisch juridisch ouderschap voor de getrouwde of geregistreerde duomoeder, net als in Nederland.
Of er deze kabinetsperiode nog aan de wet wordt gesleuteld, moet worden afgewacht. President Hollande heeft aangegeven voorstander te zijn van hervormingen, maar zijn Premier, Manuel Valls, vond het afgelopen jaar nog te vroeg om een wetswijziging op de agenda te zetten. Wel ligt er sinds vorig jaar een 500-pagina’s dik rapport over aanpassing van het Franse afstammingsrecht, een initiatief van de Franse minister van Familiezaken.
Afgelopen juni stapte een Frans lesbisch paar naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Eén van de vrouwen heeft vruchtbaarheidsproblemen en klaagt de Franse Staat aan omdat zij in eigen land geen toegang heeft tot kunstmatige bevruchting. De advocaat van het paar hoopt dat Frankrijk zal worden berispt voor schending van Art. 8 EVRM.
Tot nu toe heeft het Hof in Straatsburg de wettelijke regeling van kunstmatige bevruchting overgelaten aan de betreffende landen. Volgens het Hof gaat het om een ethisch gevoelig onderwerp waarover nog geen consensus bestaat.
Wordt vervolgd.

*   De Staatscommissie Herijking Ouderschap onderzoekt in Nederland de mogelijkheden
van juridisch meerouderschap.
** Artikel L.2142-1 van de Franse Wet op de Volksgezondheid (Code de la Santé Publique)

Reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s